Καιρός και θάλασσα

Θερμοκρασία – Υγρασία

Θερμοκρασία

Η θερμοκρασία είναι το φυσικό μέγεθος που περιγράφει πόσο θερμό ή πόσο ψυχρό είναι ένα σώμα. Όταν μιλάμε για το αίσθημα ζεστού ή κρύου, αναφερόμαστε στη θερμοκρασία.  Η θερμοκρασία ενός σώματος έχει να κάνει με τη θερμότητα ή θερμική ενέργεια που φέρει και είναι ανάλογη με τη μέση κινητική ενέργεια των μορίων του. Ένα βραστό φλιτζάνι νερό για παράδειγμα έχει πολύ ενεργά μόρια που κινούνται πολύ γρήγορα και παράγουν τη θερμότητα που αισθανόμαστε στα χέρια και τα πρόσωπά μας. Τα ψυχρότερα αντικείμενα δεν έχουν τόση ενέργεια, με αποτέλεσμα τα μόρια τους να είναι πολύ λιγότερο δραστικά.
Στη μετεωρολογία, ο όρος θερμοκρασία μπορεί να διακριθεί σε θερμοκρασία αέρα σε κάποιο ύψος από την επιφάνεια (π.χ. 2 μέτρα), θερμοκρασία επιφάνειας (πολύ κοντά στο έδαφος), θερμοκρασία εδάφους (σε διάφορα βάθη) και θερμοκρασία επιφάνειας του νερού (π.χ. στην επιφάνεια της θάλασσας), αλλά κατά κανόνα αναφέρεται η θερμοκρασία του αέρα.

Μεταβολές της θερμοκρασίας

Η θερμοκρασία εξαρτάται σημαντικά από το υψόμετρο καθώς ο αέρας ψύχεται κατά περίπου 1 ° C ανά 100 m ύψος. Αυτή η κατακόρυφη μεταβολή ονομάζεται θερμοβαθμίδα και αναφέρεται στον ξηρό αέρα, ενώ αν ο αέρας είναι πλούσιος σε υγρασία η θερμοκρασία καθ' ύψος μεταβάλλεται με μικρότερο ρυθμό. Σε ορισμένες περιπτώσεις ωστόσο, η θερμοκρασία σε κάποιο στρώμα της ατμόσφαιρας (είτε κοντά στο έδαφος, είτε σε μεγαλύτερο υψόμετρο) αντί να μειώνεται με το ύψος, αυξάνεται, δημιουργώντας έτσι τη λεγόμενη θερμοκρασιακή αναστροφή. Αισθητή μεταβολή της θερμοκρασίας παρατηρείται επίσης με το γεωγραφικό πλάτος, δηλαδή πόσο κοντά στον ισημερινό ή στους πόλους βρίσκεται ένας τόπος, κάτι που έχει να κάνει με τη γωνία με την οποία προσπίπτει η ηλιακή ακτινοβολία στο έδαφος. Τέλος, η θερμοκρασία παρουσιάζει και ημερήσια κύμανση, με τις ελάχιστες τιμές της να σημειώνονται λίγο πριν την ανατολή του ήλιου και τις μέγιστες δύο με τρεις ώρες μετά τη μεσουράνηση του ήλιου.
Σε αντίθεση με τη στεριά, οι διακυμάνσεις της θερμοκρασίας στη θάλασσα είναι σημαντικά μικρότερες, λόγω της μεγάλης θερμοχωρητικότητας του νερού. Βέβαια, μετά από περιόδους έντονης ηλιοφάνειας και ζέστης η θερμοκρασία του νερού αυξάνεται αισθητά, μετά από περιόδους με συννεφιά ή κακοκαιρία υποχωρεί, ενώ υποχωρεί αισθητά και μετά από περιόδους κατά τις οποίες πνέουν ισχυροί άνεμοι (π.χ. ετησίες/μελτέμια στο Αιγαίο Πέλαγος).

Πώς μετράται η θερμοκρασία;

Η μέτρηση της θερμοκρασίας πραγματοποιείται με τα θερμόμετρα, ενώ χρησιμοποιούνται τρεις διαφορετικές κλίμακες μέτρησης:
·       η κλίμακα Κελσίου (°C), η οποία χρησιμοποιείται πιο συχνά
·       η κλίμακα Fahrenheit (°F), η οποία είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στις ΗΠΑ
·       η κλίμακα Kelvin (°Κ), που μετρά τη λεγόμενη "απόλυτη θερμοκρασία"
Το 0 της κλίμακας Κελσίου (0°C) αντιστοιχεί στο σημείο πήξης του νερού και το 100 στο σημείο βρασμού του νερού (100 °C), ενώ στην κλίμακα Fahrenheit οι τιμές είναι 32 °F και 212 °F αντίστοιχα. Για τη μετατροπή της θερμοκρασίας μεταξύ της κλίμακας Κελσίου και Fahrenheit χρησιμοποιούνται οι τύποι °F = 9/5 *°C  + 32 και °C = 9/5 *°F  - 32

Υγρασία

Το νερό είναι μια μοναδική ουσία χάρη στην οποία ο πλανήτης μας φιλοξενεί ζωή, και αποτελεί βασικό συστατικό του ατμοσφαιρικού αέρα. Το νερό απαντάται σε υγρή φάση (βροχή, ομίχλη), στερεά φάση (πάγος, χιόνι, χαλάζι) και αέρια φάση (υδρατμοί). Στην ατμόσφαιρα μπορούν να υπάρχουν πολλοί ή λίγοι υδρατμοί, με την ποσότητά τους να αυξάνεται μέσω της εξάτμισης από υδάτινες επιφάνειες (ωκεανοί, λίμνες, ποτάμια) ή μέσω της εξάχνωσης από χιονισμένα εδάφη και παγωμένες εκτάσεις. Στη συνέχεια η ατμοσφαιρική κυκλοφορία και οι άνεμοι μεταφέρουν τους υδρατμούς από μια περιοχή σε μια άλλη, ακόμα και σε πολύ μεγάλες αποστάσεις. Το μεγαλύτερο ποσό των υδρατμών που περιέχονται στην ατμόσφαιρα εντοπίζονται στα πρώτα 3 χιλιόμετρα από την επιφάνεια της γης. Εξαιτίας της παρουσίας των υδρατμών στα χαμηλότερα στρώματα της ατμόσφαιρας εκδηλώνονται όλα τα μετεωρολογικά φαινόμενα και δημιουργούνται τα συστήματα κακοκαιρίας, από τα γνωστά στην περιοχή μας βαρομετρικά χαμηλά, έως τους τροπικούς κυκλώνες (τυφώνες) οι οποίοι επηρεάζουν κάθε χρόνο τις χώρες που βρίσκονται εντός ή πλησίον της ζώνης των τροπικών. Στα νέφη το νερό μπορεί να υπάρχει σε υγρή κατάσταση (υδροσταγόνες) ή στερεή κατάσταση (παγοκρύσταλλοι).
Επί της ουσίας, η υγρασία εκφράζει την ποσότητα των υδρατμών που περιέχονται στον ατμοσφαιρικό αέρα. Υψηλή υγρασία συνεπάγεται παρουσία μεγάλης ποσότητας υδρατμών και χαμηλή υγρασία το αντίθετο. Στη μετεωρολογία ο όρος υγρασία μπορεί να διακριθεί σε δυο κατηγορίες: στην απόλυτη υγρασία και στη σχετική υγρασία, αλλά κατά κανόνα γίνεται αναφορά στη σχετική.

Απόλυτη υγρασία

Η απόλυτη υγρασία, εκφραζόμενη σε γραμμάρια υδρατμών ανά κυβικό μέτρο αέρα (περιεκτικότητα μάζας προς όγκο), είναι ένα μέτρο της πραγματικής ποσότητας υδρατμών που περιέχεται στον ατμοσφαιρικό αέρα, ανεξάρτητα από τη θερμοκρασία του. Όσο υψηλότερη είναι η ποσότητα υδρατμών, τόσο μεγαλύτερη είναι η απόλυτη υγρασία. Για παράδειγμα, 30 γραμμάρια είναι η μέγιστη ποσότητα υδρατμών που μπορεί να υπάρξει σε όγκο αέρα ίσο με 1 κυβικό μέτρο για θερμοκρασίες περί τους 28-29 βαθμούς Κελσίου. Παρόμοιο μέγεθος με την απόλυτη υγρασία είναι η ειδική υγρασία, εκφραζόμενο σε γραμμάρια υδρατμών ανά κιλό αέρα (περιεκτικότητα μάζας προς μάζα). Η υγρασία που αισθανόμαστε όταν βρισκόμαστε σε έναν τόπο είναι η απόλυτη υγρασία.

Σχετική υγρασία

Η σχετική υγρασία (RH - Relative Humidity), εκφρασμένη ως ποσοστό, μετρά επίσης τους υδρατμούς, αλλά αυτή τη φορά σε σχέση με τη θερμοκρασία του αέρα. Με άλλα λόγια, είναι ένα μέτρο της πραγματικής ποσότητας υδρατμών που περιέχονται στον ατμοσφαιρικό αέρα σε σύγκριση με τη μέγιστη ποσότητα υδρατμών που θα μπορούσε να περιέχεται στον αέρα στην τρέχουσα θερμοκρασία του. Μια θερμή αέρια μάζα μπορεί να "χωρέσει" περισσότερους υδρατμούς συγκριτικά με μία ψυχρή. Έτσι, με την ίδια ποσότητα απόλυτης ή ειδικής υγρασίας, ο αέρας θα έχει υψηλότερη σχετική υγρασία εάν είναι ψυχρότερος και χαμηλότερη σχετική υγρασία εάν είναι θερμότερος. Η σχετική υγρασία αποτελεί σημαντικό παράγοντα για τον προσδιορισμό της ανάπτυξης νεφών και υετού.

Σημείο Δρόσου

Συχνά στη μετεωρολογία, ως μέτρο της υγρασίας χρησιμοποιείται η θερμοκρασία δρόσου ή σημείο δρόσου. Το σημείο δρόσου είναι η θερμοκρασία στην οποία πρέπει να ψυχθεί ένας συγκεκριμένος όγκος αέρα (υπό σταθερή πίεση) ώστε  να  καταστεί κορεσμένος, χωρίς να αλλάξει η ποσότητα υδρατμών που περιέχει. Στην κατάσταση κορεσμού,  η σχετική υγρασία είναι 100%, και η θερμοκρασία δρόσου είναι η ίδια με τη θερμοκρασία του αέρα. Αν και το σημείο δρόσου είναι θερμοκρασία, εξακολουθεί να θεωρείται μέτρο της υγρασίας.

Μέτρηση υγρασίας

Τα όργανα μέτρησης της υγρασίας του περιβάλλοντος αέρα ονομάζονται υγρόμετρα και µας παρέχουν την τιμή της σχετικής υγρασίας. Στο εσωτερικό του οργάνου συνήθως υπάρχουν τρίχες οι οποίες ανάλογα µε τα ποσοστά τηςσχετικής υγρασίας συστέλλονται (χαµηλή υγρασία) ή διαστέλλονται (υψηλή υγρασία). Μέσω κατάλληλης διάταξηςµοχλών η κίνηση αυτή µεταδίδεται σε ένα δείκτη ο οποίος πάνω σε µία βαθµονοµηµένη κλίµακα µας δείχνει το ακριβές ποσοστό της σχετικής υγρασίας.

Ατμόσφαιρα – Ατμοσφαιρική πίεση (Prev Lesson)
(Next Lesson) Νέφη
Back to Καιρός και θάλασσα
Teacher
Κώστας Λαγουβάρδος
Role : Coach
  • Website : https://www.meteo.gr
  • Experience : Forecast, Marine Weather and Wave Models
  • Specialist in : Meteo
Read More
Sail+ Social!
Close

Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη εμπειρία στο διαδίκτυο. Συμφωνώντας αποδεχτείτε τη χρήση των cookies σύμφωνα με την πολιτική cookie.

Privacy Settings saved!
Ρυθμίσεις απορρήτου

Όταν επισκέπτεστε οποιονδήποτε ιστότοπο, ενδέχεται να αποθηκεύει ή να ανακτά πληροφορίες στο πρόγραμμα περιήγησής σας, κυρίως με τη μορφή cookie. Ελέγξτε τις προσωπικές σας Υπηρεσίες Cookie εδώ.

Αυτά τα cookies είναι απαραίτητα για τη λειτουργία του ιστότοπου και δεν μπορούν να απενεργοποιηθούν.

In order to use this website we use the following technically required cookies
  • wordpress_test_cookie
  • wordpress_logged_in_
  • wordpress_sec

Απορρίψη όλων των υπηρεσιών
Δέχομαι όλες τις υπηρεσίες
Sail+ Academy

FREE
VIEW