Seamanship

Μετεωρολογία

Η ατμόσφαιρα είναι ένα πάρα πολύ πολύπλοκο σύστημα που μεταβάλλεται συνεχώς γι’ αυτό και η πρόβλεψη του καιρού είναι ακόμη μία ανακριβής επιστήμη. Οι σύγχρονοι μετεωρολόγοι χρησιμοποιούν χιλιάδες πληροφορίες που παίρνουν από εκατοντάδες σταθμούς και δορυφόρους. Τα στοιχεία αυτά, τα επεξεργάζονται με μαθηματικά μοντέλα σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Παρόλα αυτά βλέπουμε ότι συχνά οι τοπικές προβλέψεις δεν είναι ακριβείς. Η μετεωρολογία είναι επιστήμη που περιλαμβάνει την γεωγραφία, την φυσική, τα μαθηματικά, την αστρονομία. Γι’ αυτό όλα τα παρακάτω είναι μια απλούστευση των πραγμάτων, ώστε να καταλάβει κανείς γιατί αλλάζει ο καιρός, και να μπορεί να επωφεληθεί από το δελτίο πρόγνωσης που δείχνει η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία η από άλλες πηγές προγνώσεων. Με βασικές γνώσεις και συνεχείς παρατηρήσεις θα μπορούμε τελικά να κάνουμε απλές και βασικές προβλέψεις για τον τοπικό καιρό που μας αφορά, και έτσι να κάνουμε το ταξίδι μας ασφαλές. Είναι συνετό, κάθε φορά, πριν ξεκινήσουμε για κάπου, να έχουμε πάντα μια έστω πρόβλεψη.

 

Πηγές πρόβλεψης:

  • Δελτίο καιρού στο 16 είτε από τακτική αναφορά, είτε από αναγγελία θυελλωδών ανέμων είτε γιατί το ζητήσαμε από το Ολυμπία Ράδιο εμείς για την περιοχή που βρισκόμαστε.
  • Από ειδικά websiteγια τον καιρό όπως το meteo.gr
  • Από ειδικές εφαρμογές για smartphone όπως το windy για iOS / Android
  • Από τα τοπικά λιμεναρχεία
  • Από τα ηλεκτρονικά μέσα

Πολλά on-line site και εφαρμογές έχουν τρέχοντα στοιχεία καιρού απο σταθμούς μέτρησης. Αυτά μπορεί να είναι πολύ βοηθητικά ώστε να γνωρίζουμε τελικά τις πραγματικές συνθήκες καιρού σε ένα μέρος που παραπλέουμε, θα παραπλέυσουμε ή τελικά πήγαίνουμε.

Βασικές αρχές

Οι αλλαγές του καιρού δημιουργούνται από την επίδραση του ήλιου στη γη και την ατμόσφαιρα. Η ηλιακή ακτινοβολία απορροφάται από την γη και μετατρέπεται σε θερμότητα. Όταν ο αέρας έρχεται σε επαφή με την θερμή γη, ζεσταίνεται, ανεβαίνει και αντικαθίσταται από κρύο αέρα. Εάν η γη δεν περιστρέφετο τότε οι άνεμοι θα έπνεαν στο βόρειο ημισφαίριο νότιοι και στο νότιο βόρειοι. Λόγω του φαινομένου Κοριολίς, οι άνεμοι εκτρέπονται είτε ανατολικά είτε δυτικά.

Για την παρούσα συζήτηση αρκεί να πούμε ότι το φαινόμενο Κοριολίς συνίσταται στο ότι ένα αντικείμενο, που κινείται σε μία περιστρεφόμενη επιφάνεια στρέφεται δεξιά ή αριστερά ανάλογα με την φορά της περιστροφής της επιφανείας. Έτσι, επειδή η γη περιστρέφεται προς τα ανατολικά τα αντικείμενα (και ο άνεμος) που κινούνται στο βόρειο ημισφαίριο εκτρέπονται προς τα δεξιά (στο νότο αριστερά). Έτσι, ο αέρας που θερμαίνεται στον ισημερινό και κινείται προς τον βορρά τρέπεται δεξιά, δηλαδή γίνεται Νότιο – Δυτικός. Στον 30 παράλληλο περίπου παύει να κινείται βόρεια και αρχίζει να συσσωρεύεται. Η πίεση εκτονώνεται με την δημιουργία δυτικών ανέμων. Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και με τις κρύες μάζες που κατεβαίνουν από τον βόρειο πόλο. Εκτρέπονται και αυτές δεξιά και κάπου στον 60 παράλληλο συσσωρεύονται και στρέφονται δυτικά.

Η απλουστευμένη αυτή περιγραφή που απεικονίζεται παρακάτω εξηγεί τα βασικά ρεύματα του αέρα στο βόρειο ημισφαίριο και γιατί ο καιρός στην Ελλάδα κινείται με γενική κατεύθυνση από δυτικά προς τα ανατολικά.

Βαρομετρικά υψηλά – χαμηλά

Για να κινηθεί ο αέρας πρέπει να υπάρχει διαφορά πίεσης. Η διαφορά, αυτή της πίεσης δημιουργεί την δύναμη που μετακινεί τις μάζες του αέρα. Εκτός από τις βασικές ροές των ανέμων, που αναφέρθηκαν παραπάνω, δημιουργούνται από τον ανόμοιο τρόπο που θερμαίνεται n ατμόσφαιρα, περιοχές υψηλών πιέσεων και περιοχές χαμηλών πιέσεων. Π.χ. υψηλές βαρομετρικές πιέσεις μπορούν να δημιουργηθούν σε περιοχές όπου ο αέρας ψύχεται και συμπιέζεται.

Η ατμοσφαιρική πίεση απεικονίζεται στους μετεωρολογικούς χάρτες με τις ισοβαρείς γραμμές. Αυτές δείχνουν που υπάρχει η ίδια βαρομετρική πίεση την δεδομένη στιγμή.

Ο μετακινούμενος αέρας επηρεάζεται από την δύναμη Κοριολίς και περιστρέφεται:

– δεξιόστροφα γύρω από το κέντρο ΥΨΗΛΩΝ

– αριστερόστροφα γύρω από το κέντρο ΧΑΜΗΛΩΝ, στο βόρειο ημισφαίριο.

Πάνω από 1000 περίπου μέτρα οι άνεμοι ακολουθούν ακριβώς την φορά των ισοβαρών γραμμών. Όμως λόγω της τριβής στην επιφάνεια της γης, η διεύθυνση τους αλλάζει από 10° στην επιφάνεια των ήρεμων θαλασσών μέχρι και 45° πάνω από πολύ ανώμαλο έδαφος. Έτσι, ο αέρας στρέφεται προς το εσωτερικό ενός χαμηλού και προς τα έξω ενός υψηλού επιφάνεια της γης, κατά μέσο όρο 20°περίπου.

Όπως είπαμε, η αλλαγή της πίεσης είναι αυτή που δημιουργεί τους ανέμους. Έτσι, όσο μεγαλύτερη αλλαγή πίεσης τόσο ισχυρότεροι άνεμοι, άρα όσο πιο πυκνές οι ισοβαρείς γραμμές τόσο πιο ισχυροί οι άνεμοι που πνέουν στην περιοχή. Επαναλαμβάνουμε εδώ ότι οι άνεμοι ακολουθούν σχεδόν παράλληλα τις ισοβαρείς γραμμές.

Το συμπέρασμα μέχρι στιγμής είναι ότι βλέποντας ένα μετεωρολογικό χάρτη μπορούμε να προσδιορίσουμε περίπου την κατεύθυνση των ανέμων και προς τα που θα στραφούν όπως και τη σχετική ένταση τους, από τις ισοβαρείς. Επίσης αναγνωρίζουμε τα χαμηλά που συνοδεύονται συχνά από κακοκαιρία.

Σύννεφα

Τα σύννεφα είναι σημάδια για το τι συμβαίνει στην ατμόσφαιρα. Είναι λοιπόν στοιχεία για μία πρόβλεψη του καιρού.

Τα σύννεφα χωρίζονται σε τρεις οικογένειες:

  1. Τους ΘΥΣΑΝΟΥΣ (Cirrus) . Υψηλά σύννεφα με εμφάνιση φτερού.
  2. Τους ΣΩΡΕΙΤΕΣ (Cumulus) , που δημιουργούνται από ανοδικά ρεύματα. Η ονομασία τους προσδιορίζει και την εμφάνιση τους: Είναι σύννεφα που «σωρεύονται» και έχουν σχετικά μεγάλη κάθετη διάσταση.
  3. Τα ΣΤΡΩΜΑΤΑ (Stratus) , που δημιουργούνται από την ψύξη, στρώματος αέρα. Είναι ομοιογενή, με πλατιές στοιβάδες, ομοιόμορφο περίγραμμα και χρώμα.

Τα παραπάνω σύννεφα μπορούμε να τα περιγράψουμε σαν βροχοφόρα προσθέτοντας τη λέξη ΜΕΛΑΝΙΑΣ (Nimbus). Εχοuμε λοιπόν Μελανοστρώματα (Nimbostratus ). Στρώματα που φέρνουν βροχή και Σωρειτομελανίες. (Cumulonimbus), που είναι σωρείτες που φέρνουν βροχή. Τα τελευταία είναι καταιγιδοφόρα σύννεφα και θέλουν ιδιαίτερη προσοχή.

Επιπλέον τα ίδια νέφη χωρίζονται ανάλογα με το ύψος τους.

Ανώτερα Σύννεφα: Θύσανοι (Cirrus)

Μέσα Σύννεφα :Υψηλά (Alto)

 

Από τους συνδυασμούς έχουμε λοιπόν:

Ανώτερα Σύννεφα :

Θύσανοι (cirrus)

Θυσανοστρώματα (sirrostratus)

Θυσανοσωρείτες (Cirrocumulus)

 

Μέσα Σύννεφα :

Υψιστρώματα (Altostratus)

Υψισωρείτες (Altocumulus)

 

Κατώτερα Σύννεφα:

Στρώματα (Stratus)

Σωρείτες (Cumulus)

Μελανοστρώματα (Nimbostratus)

Σωρειτομελανίτες (Cumulonimbus)

Τα ορογραφικά νέφη εμφανίζονται όταν οι βεβαρημένες με υγρασία αέριες μάζες αναγκάζονται από το ανάγλυφο της Γης ν’ ανεβούν σε μεγάλα υψόμετρα, π.χ. στις κορυφογραμμές των βουνών. Ο αέρας που κινείται προς τα πάνω ,σε μεγαλύτερα υψόμετρα, (οι λεγόμενοι αναβατικοί άνεμοι) ψύχονται και οι υδρατμοί στη μάζα του αέρα συμπυκνώνονται σχηματίζοντας σύννεφα. Συχνά συμβαίνει κατακρήμνιση. Μετά την διέλευση τους από περιοχές μεγαλύτερου υψομέτρου, οι άνεμοι κινούνται χαμηλότερα λόγω της βαρύτητας (καταβατικοί άνεμοι), μεταφέροντας υψηλής πυκνότητας ξηρότερο αέρα.

Καταιγίδες

Οι καταιγίδες είναι βίαιες καιρικές καταστάσεις, αποτέλεσμα αστάθειας στην ατμόσφαιρα, αυξημένης υγρασίας και καθέτων μετακινήσεων μαζών αέρα.

Ενώ όλοι οι Σωρείτες δεν εξελίσσονται σε καταιγίδες ΟΛΕΣ ΟΙ ΚΑΤΑΙΓΙΔΕΣ ΑΡΧΙΖΟΥΝ ΑΠΟ ΣΩΡΕΙΤΕΣ.

Πολύ χονδρικά, η δημιουργία μίας καταιγίδας (είτε μετωπικής, είτε θερμικής) μπορεί να περιγραφεί: Ανοδικά ρεύματα με υγρασία δημιουργούν σωρείτες που ραγδαία μεγαλώνουν κάθετα, συνήθως 6000 μέχρι 16000 μέτρα. Οι υδρατμοί ψύχονται όταν ανεβούν ψηλά και δημιουργούν νέα καθοδικά ρεύματα συγχρόνως με τα ανοδικά. Η συμπύκνωση αυτή δημιουργεί φορτισμένους σωρατομελανίες (cumulonimbus), που εκτονώνονται και δημιουργούν βίαια καιρικά φαινόμενα: δυνατούς ανέμους, βροχή ή χαλάζι, κεραυνούς.

Τα καταιγιδοφόρα νέφη έχουν πάντοτε κεραυνούς. Οι κεραυνοί είναι ένα καλό μέτρο της έντασης τη καταιγίδας. Όσο πιο συχνοί είναι, τόσο πιο έντονη η καταιγίδα. Η αύξηση της συχνότητας δείχνει ότι η καταιγίδα εξελίσσεται και μεγαλώνει, αντίθετα η μείωση της συχνότητας των κεραυνών δείχνει ότι η καταιγίδα εκτονώνεται. Επίσης μπορούμε να μετρήσουμε την απόσταση μας από την καταιγίδα και αν πλησιάζει ή απομακρύνεται. Μετράμε τον χρόνο μεταξύ αστραπής και βροντής. Η ταχύτητα του ήχου είναι περίπου 1500 μέτρα τα 5 δευτερόλεπτα. Αν η διαφορά μεταξύ της αστραπής και της βροντής είναι 10 δευτερόλεπτα, τότε η απόσταση μας από την καταιγίδα είναι 3000 μέτρα περίπου. Αν αργότερο δούμε ότι ο χρόνος μεταξύ βροντών και αστραπών μεγαλώνει, σημαίνει ότι η καταιγίδα απομακρύνεται. Πριν φθάσει n καταιγίδα υπάρχει μία μικρή περίοδος άπνοιας, που ακολουθείται από τις πρώτες σπηλιάδες και μετά έρχεται η καθαυτή καταιγίδα.

Οι μετωπικές καταιγίδες μπορούν να διαρκέσουν αρκετές ώρες, όμως τα μετεωρολογικά δελτία προειδοποιούν νια τις καταιγίδες που προέρχονται από μετακινούμενο μέτωπο και ο συνετός κυβερνήτης πρέπει να βρίσκεται σε απάγκιο και ασφαλές αγκυροβόλιο. Οι θερμικές ή τοπικές καταιγίδες (τα μπουρίνια, καθούρια κλπ.) διαρκούν από 20 λεπτά μέχρι μιάμιση ώρα. Έτσι, με λίγη προσοχή και ναυτοσύνη (και λίγη ταλαιπωρία) αντιμετωπίζονται χωρίς κινδύνους.

Μέτωπα

Όταν οι αέρινες μάζες μετακινούνται συναντούν άλλες με διαφορετικά χαρακτηριστικά θερμοκρασίας και υγρασίας. Οι μάζες με διαφορετικά χαρακτηριστικά δεν αναμιγνύονται και στα σύνορα τους δημιουργείται ένα μέτωπο καιρού. Εάν μία ψυχρή μάζα σπρώχνει και εκτοπίζει μία θερμή, λέμε ότι έχουμε ψυχρό μέτωπο. Αντίθετα, όταν μία θερμή μάζα αέρος εκτοπίζει μία ψυχρή έχουμε θερμό μέτωπο. Το τι συμβαίνει στα μέτωπα φαίνεται σχηματικά στα παρακάτω σχέδια. Είναι δύσκολο για κάποιον να προβλέψει τι θα συμβεί ακριβώς, διότι τα φαινόμενα και η ένταση τους εξαρτώνται από πολλές παραμέτρους.

Τα μέτωπα πάντοτε φέρνουν ασταθή καιρό και πολλές φορές καταιγίδες. Χαρακτηριστικό είναι ότι με την άφιξη του μετώπου δημιουργούνται οι σωρειτομελανίες.

Το Βαρόμετρο

Το βαρόμετρο είναι ένα βασικό όργανο που μπορεί να μας προειδοποιήσει για την έλευση κακοκαιρίας και δυνατών ανέμων. Παρακολουθώντας την εξέλιξη της βαρομετρικής πίεσης και γνωρίζοντας τα προηγούμενα μπορεί να προβλέψουμε τον ερχομό άστατου καιρού και δυνατών ανέμων. Η μείωση της πίεσης δείχνει ότι έρχεται χαμηλό, άρα μάλλον κακός καιρός (συνήθως έρχεται καλός καιρός με την άνοδο του βαρομέτρου): Αν η μείωση της πίεσης είναι γρήγορη, ας πούμε 1 mb ανά ώρα τότε έρχεται χαμηλό με ισοβαρείς πολύ πυκνές, άρα με δυνατούς ανέμους. Αν στον ορίζοντα αρχίσουν και εμφανίζονται σωρείτες, τότε δέστε και περιμένετε γιατί έρχεται καταιγίδα. Η γρήγορη άνοδος του βαρομέτρου (πάλι 1 mb την ώρα) δείχνει ότι έρχεται βαθύ υψηλό και αυτό με μεγάλη ένταση ανέμων. Όταν το Βαρόμετρο είναι σταθερό ή αλλάζει αργά. Τότε ο καιρός μπορεί να αλλάξει αλλά χωρίς έντονα φαινόμενα.

Ο παραπάνω τυφλοσούρτης και οι βασικές γνώσεις πρέπει πάντα να συνδυάζονται με τα ΔΕΛΤΙΑ ΠΡΟΓΝΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΙΡΟΥ.

Please login to get access to the quiz
(Next Lesson) Μηχανές
Back to Seamanship

Course Curriculum

Teacher
Άκης Τσαρούχης
Role : Coach
  • Website : www.sailplus.gr
  • Experience : Offshore, Dinghies, Disabled sailing
  • Specialist in : Adult dinghy coaching
Read More
Sail+ Social!
Close

Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη εμπειρία στο διαδίκτυο. Συμφωνώντας αποδεχτείτε τη χρήση των cookies σύμφωνα με την πολιτική cookie.

Privacy Settings saved!
Ρυθμίσεις απορρήτου

Όταν επισκέπτεστε οποιονδήποτε ιστότοπο, ενδέχεται να αποθηκεύει ή να ανακτά πληροφορίες στο πρόγραμμα περιήγησής σας, κυρίως με τη μορφή cookie. Ελέγξτε τις προσωπικές σας Υπηρεσίες Cookie εδώ.

Αυτά τα cookies είναι απαραίτητα για τη λειτουργία του ιστότοπου και δεν μπορούν να απενεργοποιηθούν.

In order to use this website we use the following technically required cookies
  • wordpress_test_cookie
  • wordpress_logged_in_
  • wordpress_sec

Απορρίψη όλων των υπηρεσιών
Δέχομαι όλες τις υπηρεσίες
Sail+ Academy

FREE
VIEW